آموزش ژیمناستیک
کلمه ژیمناستیک یک لغت یونانی است که ترجمه آن به فارسی هنر لخت می‌باشد از چهار هزار سال پیش نوعی ژیمناستیک در چین متداول بوده که از آن برای آماده نمودن جوانان جهـت جنگ و همچنین به بهـبود بعضی از ضایعات بدنی استفاده می‌کردند .
یونانی‌ها حرکات و عملیات ورزشی ( ژیمناستیک ) را با وسایل ابتدایی و موجود انجام می‌دادند در صورتی که رومی‌ها روی وسایل کار می‌کردند موقعی که دولت روم ضعیف شد مردم معمولی دیگر از خودشان رغبتی به ژیمناستیک نشان ندادند فقط سربازان ژیمناستیک تمرین می‌کردند و همچنین عده ای عملیات ژیمناستیک را در سیرک‌ها و برای امرمعاش به نمایش می‌گذاشتند تا آغاز دوره رنسانس هیچ علاقه ای جهت پیشرفت این ورزش نشان داده نشد تا بالاخره موکوایالیس ایتالیایی کتاب مفیدی در باره هنر ژیمناستیک انتشار داد و پس از این ورزش به تدریج در بیشتر کشورها‌ی اروپایی مانند آلمان ، دانمارک فرانسه ، سوئیس و غیره رونق یافت .
جان بیس اولین اروپایی بود که تمرینات مدون شده ژیمناستیک را تدریس نمود سپس جان گوتس اولین فردی بود که کتابی درباره ژیمناستیک جدید در سال 1792 چاپ و منتشر نمود و به پدربزرگ ژیمناستیک معروف شد .
بعد از شکست آلمان‌ها در فرانسه، فردریک جان تصمیم گرفت که مردم آلمان را طی برنامه‌ای از نظر قوای جسمانی و روانی تقویت نماید و معتقد بود که آلمانی‌ها برای دفاع از خود بایستی با هم متحد شوند . بنابراین جوانان را به جنگ‌های اطراف برلین برای تمرین ژیمناستیک دعوت نمود در آنجا بـود کـه وی وسـایل پـارالـل، بارفـیکس، خرک حلقه و پرش خرک را ساخت .
در سال 1842 قبل از مرگ جان، ژیمناستیک در مدارس آلمانی رایج گردید تشک برای اولین بار در کپن‌هاگ دانمارک موقعی که مدرسه نظامی دایر گردید به کار برده شد .
در سال 1850 آلمان‌ها ورزش ژیمناستیک را به آمریکا برده و این ورزش در سرزمین آمریکا رواج یافت در اولین دوره بازی‌های المپـیک نوین که به سال 1896 در آتن برپا گردید ژیمناستیک آقایان به عنوان یک رشته از بازی‌های منظور شده بود و متعاقب در بازی‌های المپیک 1928 آمستردام ژیمناستیک بانوان هم وارد مسابقات المپیک شد. از بیش از 60 سال پیش این ورزش در ایران متداول گردید از جمله کسانی که برای پیش رفت ژیمناستیک در این مرز و بوم فعالیت نموده اند در مرحله آقایان مرحوم دکتر بنامی ، مرحوم مهـران ، میر احمدی صفوی ، دکتر حاج عظیمی و غیره را می‌توان نامبرد. تیم ژیمناستیک ایران در سال 1951 در مسابقات بین المللی ژیمناستیک که در شهر فلورانس ایتالیا برگزار شد شرکت نمود.
نحوه امتیاز گذاری
حرکات ژیمناستیک را از نظر مشکلی به پنج دسته ، A ، B ، C ، D ،E تقسیم می‌کند که ارزش هر یک از آنها مختلـف و از 0/1 امـتیاز تا امـتیاز کامل تعیین شده است . هر برنامه باید شامل 6 تا 10 حرکت باشد . برای درست کردن یک برنامه ، ژیمناستیک باید از حرکات پنجگانه استفاده نماید در صورتی که ژیمناستی نتواند از یک گروه از حرکات ضروری استفاده کند هیئت داوران الف فقط می‌تواند 9 حرکت ارائه شده را محاسبه نموده و به او امتیاز دهند . ضمناً مدتی که یک برنامه با 9 حرکت اجرا شود آن برنامه با کسر 0/4جریمه مواجه خواهد شد.
ارزیابی برنامه توسط هیئت داوران الف
– داوران هیئت الف مسئول ارزیابی محتویات برنامه روی هر وسیله می‌باشد و در صورت لزوم برای قضاوت صحیح می‌تواند با هم مشورت نمایند، فاکتورهایی که در ارزیابی یک برنامه در نظر گرفته می‌شود عبارتند از:
1- ارزش مشکلی برنامه
2- ارزش ترکیــب برنامه
3- نیازهای ضروری برای یک برنامه
– امتیاز هیئت الف مساوی است با حاصل جمع ارزش ده حرکت ورزش ترکیب برنامه منهای کسر جرائم مربوط به آن .
حداقل امتیاز هیئت داوران الف صفر و حداکثر آن 5 امتیاز می‌باشد .
ارزیابی برنامه تـوسط هیئت داوران
داوران هیئت ب مسئول ارزیابی اجرای برنامه ها و بر اساس اصول فنی و زیبای مستقلاً از صفر تا 10 امتیاز می‌باشد از شش امتیاز داده شده توسط شش داور ، بالاترین و پایین ترین امتیاز‌ها حذف می‌شود و 4 امتیاز وسط را با هم جمع نموده و بر 4 تقسیم می‌نمایند.
امتیاز ژیمناست = ( 2×امتیاز ب) + ( امتیاز الف )
مثال : امتیاز هیئت الف 73/4
امتیاز هیئت ب 79/8
22/31 = (2 ×79/8) + (73/4 )
طبقــه بنـدی جرائم تکنیکی و اجرا در برنامه
– این جرائم شامل تمام وسایل و حرکات زمینی می‌باشد.
– خطای کوچک : 1/0 جریمه ( یک دست رابه طور خیلی کم حرکت دادن روی بالانس )
– خطای متوسط: 2/0 جریمه ( دو یا سه بار حرکت دادن روی بالانس )
به طور کلی مسابقات ژیمناستیک به سه نوع زیــر انجام می گیرد:
1- مسابقات تیمی : در مسابقات تیمی ابتدا شرکت کنندگان برنامه اجباری و سپس برنامه اختیاری خود را روی شش اسباب ارائه می دهند . یا فقط شرکت کنندگان برنامه اختیاری خود را روی شش اسباب ارائه می‌دهند.
2- مسابقات انفرادی: به منظور انتخاب قهرمان ، قهرمان علاوه بر مسابقات تیمی یک مسابقه اختیاری هم در شش اسباب انجام می‌گیـرد و نحوه اجرای آن بدین ترتیب است که یک سوم از بهترین ژیمناستیک‌ها در مسابقات تیـمی اجازه دارند که در مسابقات انفرادی شرکت نمایند . نتیجـه به دست آمده از مسابقات انفرادی با نصف امتیاز مسابقات مرحله اول جمع می‌شودو نتیجه کار هر ژیمناستیک معلـوم می‌گردد.
مرحله سوم : مسابقات فیـنال اسباب ها
به منظور تعیین قهرمان هر اسباب نفر اول تا هشتم هر اسباب در مسابقات مرحله اول ( تیمـی ) طی یک برنامه اختیاری روی اسباب مربوط با هم مسابقه می‌دهند.
بدین معنی که امتیاز به دست آمده در مرحله سوم را با میانگین نمره مسابقه تیمی جمع می‌کنند و بدین ترتیب قهرمان هر اسباب تعیین می‌شود.
اسباب ها که درمسابقات ژیمناستیک مورد استفاده قرار می‌گیرند عبارتند از :
حرکات زمینی، خرک حلقه، دار حلقه ، پرش خرک ، پارالل، بارفیـکس
حرکات زمینــی
حرکات زمینی در یک کادر 2×12 متر انجام می‌شود .
اجرای مسابقات زمینی 1 دقیقه با ده ثانیه بالا و پایین می‌باشد .
برنامه شامل تعادل ، نگه داشتن ، بالانـس قدرتی ، جهش ، اسکلبکاسر ، نیم پشتک ، نیم وارو و پشتک وارو باشـد.
حرکات ضروری زمینی
حرکات اکرباتیک از جلو به ارزش B
حرکات اکرباتیک از پشت به ارزش B
بالانس یک دست و یا یک حرکت تعالی روی پـا با 2 ثانیه مکث
– اگر ژیمناستیک قبل از حرکات اکرباتیک بیش از 3 قدم بردارد یا بعد از انجام حرکات قدم اضافی بردارد کسر امتیاز 1/0 امتیاز خواهد بود.
– اگر زمان برنامه کمتر یا بیشتـر از زمان مقرر باشد از 2/0 تا 5/0 امتیاز کسر می‌گردد.
– بدن بیرون از کادر زمینی با یک دست یا دو دست و پاها امتیاز کسر می‌گردد.
برنامه خرک حلقه
شبیه خرک پرش که از تشک 105 سانتی متر ارتفاع و 163 سانتی متر طول دارد.
حرکات ضروری
1- حرکت روی دسته خرک با حداقل سه بار جا به جایی روی دسته خرک
2- اجرای یک حرکت به ارزش بی در هر دو سر خرک
3- حرکت قیچی اختیاری به صورت ربطی
نمـــونه جــرایـم
– حرکات روی دسته انجام نشود کسر امتیاز با 4/0 امتیاز
– ژیمناست حرکت قیچی را انجام ندهد کسر امتیاز 4/0
– حرکات فقط در وسط سوی دسته‌ها انجام گیرد کسر امتیاز با 4/0
– حرکت B در یک سر خرک را انجام ندهد کسر امتیاز 4/0
برنامه دار حلقه
شامل دو حلقه سخت به قطر 18 سانتی متر که در ارتفاع 55/2 از تشک به وسیله دو سیـم به فاصله 50 سانتی متر آویزان می‌باشد و آنها به یک دستگاه به بلندی 5/5 متر وصل شده است .
حرکات ضروری
1- حرکات بالانس به ارزش C
2- حرکات بالانس قدرتی به ارزش B
3- حرکت قدرتی مکثی به ارزش B
نمونه جــرائــم
1- هر قسمتی از بدن با تاب از 1/0 تا 4/0 کسر می‌گردد.
2- اجرای برنامه‌های حلقه‌ها تاب داشته باشد کسر امتیاز از 1/0 تا 4/0 می‌باشد .
برنامه های پـــرش خــرک
خرک به طول 163 سانتی متر و ارتفاع 135 سانتی متر می‌باشد و اجرای پـرش از پیش تخته ای به طول 120 سانتی متر است و در جلوی خرک گذارده اند استفاده می‌گردد.
حرکات ضروری
1- پـرش اختیاری در رقابت های مرحله اول و دوم
2- پرش متفاوت در رقابت های مرحله سوم
3- در پرش دوم بایستی حداقل یک متر بالای خرک باشد .
نمونــه جرایــم
1- پرش اجباری در مسابقه اختیاری اجرا شود امتیاز آن پرش صفر خواهد بود .
2- حرکت یک ژیمناست در میان راه متوقف شود.
3- مسیر دویدن بیش از 25 متر باشد کسر امتیاز 4/0 می‌باشد .
بـــرنامه پــارالل
دو چوب تخم مرغی شکل به طول 5/3 متر است که فاصله آنها از یکدیگر 48 سانتی متر تغییر پذیر می‌باشد و ارتفاع آن 175 سانتی متر روی یک صفحه آهنین قرار می‌گیرد .
حرکات ضروری
1- حرکت تابی به ارزش B
2- حرکت تابی در حالت آویزان و یا در حد آویزان به ارزش B
3- حرکت رها کردنی و دوباره گرفتن وسیله به ارزش B
جرائـــم
1- تاب اضافی بین حرکات امتیاز کسر می‌گردد.
2- روی بالانس برای هر دفعه امتیاز کسر می‌گردد.
3- برنامه اختیاری درست مشابه برنامه اجباری باشد هیچ امتیازی در یافت نخواهد کرد.
یک تیم ژیمناستیک شامل شش نفر می‌باشد که بهترین امتیاز 5نفر اول بر روی هر اسباب ، در جمع نمره ها منظور می‌گردد.
در ژیمناستیک دو برنامه ارائه می‌گردد.
الف – برنامه اجباری : برنامه ای است که به وسیله مسئولان مربوط تنظیم شده و معمولاً یک سال قبل از مسابقه به ژیمناست اعلام می‌گردد و هر ژیمناست باید آن را طبق مقررات تعیین شده اجرا نماید در غیر این صورت امتیازی از شرکت کننده به عنوان جریمه کسر خواهد شد.
انجام حرکات اجباری بر طبق فرم تا 8/9 امتیاز و 2/0 امتیاز دیگر جهت پاداش در نظر گرفته شود.
ب – برنامه اختیاری : برنامه ای است که ژیمناست شخصاً و یا با کمک مربی مربوط تنظیم نموده در مسابقات آن را ارائه می دهد.
